Lehep Suresi

Lehep Suresi

Bismillâhirrahmânirrahîm

1- Ebu Leheb'in iki eli kurusun, kurudu da!

2- Malı ve kazandığı kendisine fayda vermedi.

3- Alevli ateşte yanacaktır.

4- Karısı da odun hamalı olarak.

5- Boynunda sağlam hurma lifinden örülmüş bir ip bulunacaktır.

Takdim İniş Sebeb:

Mekke'de inmiştir, 5 âyettir.

a. Ibn Abbâs'm şöyle dediği rivayet edilmiştir:

"En yakın akrabalarını uyar"(Suara/214) mealindeki âyet inince Hz. Peygamber (s.a.v) Safa tepesine çıkarak Kureyş kabilelerine, "Ey Fihroğülları! Ey Adî oğulları! diye seslendi, neticede toplandılar. Bu toplantıya katılamayanlar, bu haberin ne olduğuna bakması için adam gönderiyordu. Böylece Kureyş toplanmış oldu. Amcası Ebû Leheb de geldi. "Ne var?'" dediler. Hz. Pey*gamber (a.s.) buyurdu ki: "Ne dersiniz? Şu vadide atlılar var. Size saldı*racak" diye haber versem bana inanır mısınız?" "Evet" dediler. "Senin ya*lan söylediğini hiç görmedik" Hz. Peygamber (a.s): "Ben, ancak şiddetli bir azap gelip çatmadan evvel sizi uyaran biriyim"[6] buyurdu. Ebû Leheb: Bugün hemen helak ol, Ey Muhammedi Bizi bunun için mi topladm?" dedi. Bunun üzerine Yüce Allah sûresini indirdi.

b. Târik el-Muhâribî'nin şöyle dediği rivayet olunur: Ben, Zu'1-Mecâz panayırında iken, genç bir delikanlıyla karşılaştım. "Ey İnsanlar! Lâilâhe illallah deyin, kurtulun" diyordu. Bir de baktım ki, arkasından bir adam onu taşlıyor, bacaklarını ve topukların kanatıyordu. Adam da şöyle diyordu: "Ey İnsanlar! Muhakkak bu yalancıdır, inanmayın" Ben, "Kim bu?" diye sor*dum. Dediler ki: "Bu Muhammed'dir, peygamber olduğunu iddia ediyor. Şu da amcası Ebû Leheb'tir. Onun yalancı olduğunu iddia ediyor."
Bu sure "Mesed ve Tebbet"suresi olarakta isimlendirilmistir.

Âyetlerin Tefsiri:

1. O bedbaht Ebû Leheb'in iki eli kuruyup yok olsun. Hüsrana uğrasın, ameli boşa gitsin, elleri Kurudu da. Zaten yok olmuş ve hüs*rana uğramıştır. Birincisi yani fiili beddua, ikincisi yani haber cüm*lesidir. Nitekim, "dU Allah onu yok etsin. Zaten yok oldu" de*nilir. Tefsirciler şöyle der: Tebab, helake götüren hüsrandır. "Erden mak*sat da, sahibidir. Bu, Arab'ın âdetine göre söylenmiş bir İfadedir. Arap, bir şeyin bir kısmını söyleyerek tümünü ve tamamım kasteder. Ebû Leheb, Hz. Peygamber (a.s)'in amcası Abduluzza b. Abdulmuttalib'tir. Karısı Avrâ "Ümmü Cemil" Ebû Süfyân'ın kız kardeşidir. İkisi de Hz. Peygamber (a.s.)' e karşı aşırı düşman idi. Ebû Leheb'in karısı, kocası ve kendisi hakkında inenleri işitince Rasulullah (s.a.v)'a geldi. Rasulullah (s.a.v.) Kabe'nin ya*nında Mescidde oturuyordu. Yanında Ebûbekir (r.a.) vardı. Kadın, elinde bir taş parçası olduğu halde geldi. Peygamber (a.s)'e yaklaşınca, Allah, Rasulullah (s.a.v)'ı görmesine mâni oldu. sadece Ebûbekir (r.a.)'i gördü. Dedi ki: "Ey Ebûbekir! Arkadaşının beni hicvettiğini haber aldım. Vallahi, onu bu*lursam, bu taşla onun ağzına vuracağım." Sonra şu beyti mırıldanmaya başladı:

Yerilmişe isyan ettik, emrine karşı çıktık, dinini terkettik.

Sonra dönüp gitti. Hz. Ebûbekir (r.a.): "Ey Allah'ın Rasûlü! Seni görmedi mi dersin." dedi. Rasulullah (s.a.v): "Beni görmedi. Allah beni ona göstermedi" dedi. Kureyşliler, "Muhammed" yerine Müzemmem "Yeril*miş" diyerek Peygamber (a.s)'e söverdi. Rasulullah (s.a.v) şöyle derdi: "Allah'ın, Kureyş'in bana eziyet etmesine nasıl mâni olduğuna şaşmıyor musunuz? Ben Muhammed "övülmüş" olduğum halde, onlar bana Müzemmem "yerilmiş" diyerek bana sövüp hicvediyorlardı." Hâzin şöyle der: "Eğer, Allah onu niçin künyesiyle zikretti. Halbuki künye 41e hitap etmekte şeref ve değer verme ifadesi vardır" dersen, buna birkaç şekilde cevap veri*riz: Birincisi, o, ismi ile değil künyesi ile meşhurdu. İsmi ile zikretseydi, bilinmezdi. İkincisi, adı Abduluzzâ idi, bunda şirk olduğu için, bunu bırakıp künyesi ile zikretti. Çünkü 'Uzzâ bir puttur. Kulluk, puta izafe edilmez. Üçüncüsü, o cehennemlikti. Varacağı yer cehennemdi. Cehennem ise alev*lidir. Bu hali, bu şekilde künyelenmesine uygun olmuştur. Dolayisı ile, künyesi ile anılmaya layık olmuştur.

2. Ne biriktirdiği mal, ne de kazandığı makam ve izzeti ona fayda sağladı. İbn Abbâs şöyle der: Kazandığı şeyler" demek, "çocukları"dır. Çünkü çocuk, kişinin kazandığı şeylerdendir. Rivayete göre, Hz. Peygamber (s.a.v) kavmini imana çağırınca Ebû Leheb şöyle dedi: "Eğer kardeşim oğlunun söyledikleri doğru ise, çoluk çocuğumu ve malımı fidye olarak verip kendimi azaptan kurtarırım". Bunun üzerine bu sûre indi.(Safvetuttefasir)

Âlûsî şöyle der: Ebû Leheb'in Utbe, Muattib ve Uteybe adında üç oğlu vardı. İlk ikisi feth günü müslüman olmuş; Huneyn ve Tâif savaşlarında bulunmuşlardır. Uteybe ise, müslüman olmadı. Rasulullah (s.a.v)'ın kızı Ümmü Gülsüm onunla, diğer kızı Rukiyye de onun kardeşi Utbe'yle evliydi. Bu sûre, inince, Ebû Leheb oğullarına: "Muhammed'in kızlarını boşamazsanız, başlarımız birbirimize haramdır" dedi. Bunun üzerine oğulları, Rasulullah (s.a.v)'m kızlarını boşadılar. Uteybe, babası ile birlikte Suriye'ye gitmek istediğinde, "Mutlaka gidip Muhammed'e eziyet edeceğim" dedi ve ona gelerek: «Ey Muhammed! Ben "Battığı zaman yıldıza andolsun..." ve "Sonra ona yaklaştı ve sarktı" sözlerini inkâr ediyorum» dedi.(Necm/1-8) Sonra Peygamber (a.s.)'in önüne tükürdü ve kızı Ümmü Gülsüm'ü boşadı. Hz. Peygamber (a.s) ona kızarak: "Ey Allah'ım! Onun basma köpeklerinden birini musallat et" diye beddua etti. Daha sonra Uteybe'yi aslan parçalamıştır. Ebû Leheb de, Bedir savaşından yedi gün sonra, taun gibi salgın karakızıl denilen bir hastalıktan Öldü. Ölüsü üç gün öylece kalmış ve kokmuştur. Ayıplanacaklarından korktukları için bir çukur kazıp, ağaçla iterek oraya atmışlar, sonra da üzerine taş atarak örtmüşlerdir. Hâdise, Kur'ân-ı Kerim'in haber verdiği gibi olmuştur.(Ruhul Meani Alusi tefsiri)

3. Tutuşturulmuş, gürül gürül yanan kızgın ateşe yanı cehennem ateşine girecektir.

4. Odun taşıyıcı olarak karısı Avrâ "Ümmü Cemîl" de onunla beraber cehennem ateşine girecektir. Avrâ, insanlar arasında laf taşır, kin ve düşmanlık ateşini tutuştururdu. Ebussuûd şöyle der: Peygam*bere eziyet vermek için bir tutam diken alır ve geceleyin onu Hz. Peygam*ber (s.a.v)'in yoluna yayardı. İbn Abbâs şöyle der: İnsanların arasını boz*mak için laf taşırdı.

5. Boynunda, iyice bükülmüş hurma lifinden bir ip olduğu halde ateşe girer, Kıyamet günü bu iple azap edilir. Mücâhid, "O, demirden bir tasmadır" der. İbnu'l-Müseyyeb de şöyle der: Onun mücevher*den yapılmış kıymetli bir gerdanlığı vardı. Dedi ki: Lât ve Uzzâ'ya yemin olsun ki, bunları Muhammed'e düşmanlık yolunda harcayacağım. Bu sebep*le Yüce Allah da, o gerdanlık yerine, boynuna ateşten bir ip taktı. (Safvetuttefasir)

Ustad Seyyit Kutup Bu surenin tefsirinde sunlari soylemistir:

Ayette geçen "tebab" kavramı helak, yıkılış ve kopmak anlamına gelir. Ayet-i kerimedeki birinci "tebbet" bedduadır. ikinci "tebbe" kelimesi ise bu bedduanın gerçekleştiğini ifade etmek içindir. Surenin girişindeki kısa bir ayet hem bedduayı hem de onun gerçekleştiğini ifade etmektedir. Böylece savaş sona ermekte ve perde kapanmaktadır.

Giriş ayetinden sonra gelen kısım ise meydana geleni tasvir edip anlatmaktadır.

"Malı ve kazandığı kendisine fayda vermedi."

Elleri kurudu ve helak oldu. Kendisi kurudu ve helak oldu. Fakat buna rağmen ne malı ne de çabası kendisine bir fayda sağlamadı. Helakını ve yıkılışını başından savamadı."

Bu onun dünyadaki hali idi. Ahirete gelince o:

"Alevli ateşte yanacaktır." Burada ateşin alevli olarak ifade edilişi, ateşin durumunu tasvir edip canlandırmaktadır. Onun alev alev yanışı ve yükselişini çağrıştırmaktadır.

"Karısı da odun hamalı olarak" Bu ateşe onunla birlikte karısı da girecek-tir. Odun taşıdığı halde.

"Boynunda sağlam hurma lifinden örülmüş bir ip bulunacaktır." Bu iple o ateşte bağlanacaktır veya bu ip kendisinin odun taşıdığı iptir. Ayetin gerçek manası verilip bunun diken olduğu söylenirse, bu ip de onun odun taşıdığı ip olur. Yahut mecazi mana verilir, bu durumda odun taşımaktan amaç kötülüğü taşımak, eziyet ve fenalık uğrunda çaba sarf etmek olur.

Surenin ifade üslubunda derin bir ahenk bulunmaktadır. Atmosferine ve konusuna da uygun bir ahenk. Bu konuyu biraz açmak için "Kuran'da Kıyamet Sahneleri" adlı eserimizden birkaç satır aktarıyoruz. Böylece bu surenin bizzat Ümmü Cemil'in üzerinde nasıl bir şok tesiri yaptığını ve onu nasıl şaşkına çevirdiğini görmek istiyoruz:

"Ebu Leheb, alevli bir ateşe atılacaktır. Odun hamalı olan karısı da hurma lifinden örülü bir iple oraya atılacaktır."

Hem sözcükler arasında hem de tabloda bir ahenk var. Buradaki cehennem alevli bir ateştir. Ateşin babası Ebu Leheb ona yuvarlanmaktadır. Odun taşıyarak, Muhammed'in yoluna diken atan ve böylece O'na eziyet etmeye çalışan karısı da (ifadenin gerçek ya da mecazi anlamı ile). Odun kendisi ile alevin meydana geldiği nesnedir. Kadın odunları bir iple deste yapmaktadır. Orada alev alev yanan liften dokunmuş bir iple boynundan bağlanmasıdır. Herkes yaptığının karşılığını görsün ve tablonun yalın içeriği tamamlansın diye. Odun ve ip, ateş ve alevin babası olan Ebu Leheb'in ve onun taşıyıcısı olan karısının oraya yuvarlanışı!

Burada kelimelerin tonunda ve vurgusunda da başka bir ahenk görülmektedir. Sözcüklerden elde edilen sesle odun yüklerinin sıkılması ve boynun liften bir iple çekilmesinden çıkan ses arasında bir uyum vardır. Burada odun demetlerini bağlamaya benzeyen bir sertlik bir sıkma görülmektedir. Aynı şey boyna ipin takılıp çekilmesi için de söylenebilir. Ayrıca surenin tümüne yayılmış olan boğma ve tehdid atmosferi ile de uyum sağlamaktadır.

Böylece konuyu anlatan kelimelere yayılmış musiki, olayın tasviri ile ilgili tablolar bütün parçaları ile ve bölümleri ile bir uyum içine girmektedir. Sözler arasındaki cinaslı uyumda, ifade tarzında, her şeyi dengiyle eşleştirme sanatında bu uyum gözükmektedir. Surenin atmosferi ve nüzul sebepleri ile de bir ahenk içine girmektedir. İşte bütün bu sanatkar Kur'an'ın beş kısa bölümden oluşan en kısa surelerinin birinde ifadesini bulmaktadır.

İfadedeki bu güçlü ahenk nedeni ile Ümmü Cemil Hz. Peygamberin kendisini bir şiirle hicvettiğini zannetmiştir. (Fi zilzlil Kur'an/Seyyit Kutup)

Cikaracagimiz sonuclar:

1- Ebu lehep, Ebu Cehil gibi Islam dusmanligi ve muslumanlara zulum bakimindan bir semboldur. O gun Ebu Lehep ve onun gibiler nasil var olduysa bu gun de yarin da hep var olacaktir. Onemli olan Islam olculerine gore hareket edip bunlari cok iyi tanimaktir.

2- Ebu Lehep Peygamberimiz (sav)'in amcasi oldugu halde O'na inanmamak ve reddetmekle kalmamis en cok zulmu ve iskenceyi o yapmistir. Yani bu dava oyle bir dava ki en yakin akrabaniz hatta kendi esiniz bile size karsi cikip dusman bildiklerinizin bile yapamayacaklarini size yapabilir. Bundan dolayi umitsizlige kapilip ye'se dusmemek lazim.Anne baba dahil gerkirse Allah yolunda butun akrabalarimizdan hic tereddurt etmeden vaz gecebilirz. ve nitekim Sahabei Kiramin katildigi bir cok savasta babalar Islam dusmanlarinin safinda yer alirken ogullar Peygamberimiz (sav)'in emrindeki orduda yer almislardir.

3- Ebu Cehil bir cok zaman soylemekten kendini alamadigi bir sey vardir. O da Peygamberimizin amcasi olan Ebu Lehebin zulum ve iskencede herkesden one gecmis olmasidir.

Ebu Cehuil; "Biz Muhammed'in akrabasi degiliz kan bagimizda yok! Bizler O'na karsi ciktik davasindan vaz gecmesi icin kendisne ve arkadaslarina her turlu iskenceyi yaptik ve yapiyoruz. Ama Ebu Leheb, kendi oz yegeni oldugu halde Muhammed ve arkadaslarina iskence ve kotuluk yapmada bizleri her zaman gecmistir. Iste bunu anlayamiyorum diyordu."

Evet gercektende O zamanki geleneklere gore sizin kabilenizden birisi cikip size ve kabile kurallariniza karsida koysa hatta delide olsa, onu disariya karsi korumak ve kollamak zorundasiniz. Ebu Lehebin Islam dusmanligi adina toreleri ve kabile kurallarini bile bu kadar hice sayarak, karisinida yanina alarak oz yegenine zulumlerin iskencelrin her turlusunu, herkesten daha fazla yapmis olmasi bir cok Islam dusmanlarini bile sasirtmis ve bu kadarda olmaz dedirtebilmistir..

4- Ebu Lehab'in karisi Peygamberimiz (sav) yengesi "Ummu Cemil" Kocasinin batil davasinda ona oylesine gorulmemis bir yardimda bulnuyorki, gerdanindaki altinlarini, sandigindaki butun mucevherelrini cikarip Ebu Leheb'e uzatiyor(!) ve al bunlari diyor al. Alda su Muhammed'i ve arkadaslarini ortadan kaldirmak icin harca diyorddu... Hatta hic bir sey yapamasa bile bos durmayip Mekke'nin yamac daglarindan etegine çalı dikenleri toplayip geceleri peygamberimiz(sav)'in gelip gececegi yollara serpiyordu...

Ebu Lehebin karisi ummu Cemil in, bu inamasi bile güc olan batila hizmetine karsilik gunumuz musluman hanimlari icin kendi Hak davamiza hizmet noktasinda buyuk dersler vardir... Hak ugrunda mucadele eden eslerinize erkeklerinize karsi ne kadar destek verebiliyorsunuz? Ne kadar onlarin yaninda yer alabiliyorsunuz ? Gunumuzde boyle bir sorununda var oldugunu belirtelim. Bu konunun uzerindede ayrica durmak gerekir diye dusunuyorum.

5- Allah(cc) oyle bir Allah'tirki intikam sahibir. Hak davanin savunuculari izzet ve sereflerini koruyup yilmadan yorulmadan onurlu bir durus sergiledikleri zaman, Allah zalimlerden en siddetli bir sekilde intikam alir. Iste ebu Lehebin akibeti ortadadir...

Boylece bi iznillah, Leheb suresinin de tefsirini tamamlamis olduk.
Rabbim cumlemize, okuyup anlamayi, vehmetmeyi, ibret almayi ve ogrendiklerimizle yasamayi nasip eylesin. Amin

Selam ve Dua ile
Allah'a emanet olun