Lanet ne demektir? Bir müslümana lanet etmenin getireceği sorumluluk nedir?

Şemseddin Sami, Kamus-u Türkide lanet kelimesini açıklarken bu kelimenin aynı zamanda beddua manasında kullanıldığını da belirtir. Bazı alimler ise, beddua, lanete yakın bir şeydirdemişlerdir. Bazı hadislerde ise her iki kelime beraber zikredilmektedir.

Kuran-ı Kerimde lanet ifadesi yer almaktadır, fakat bu tabir başta müşrik ve Yahudi olmak üzere kafirleredir. Çünkü lanetin manası, insanın Allahın rahmet ve affından uzak kalmasını istemektir.

Bu meseleye ışık tutması açısından bu hususta rivayet edilen bazı hadisleri nakledelim:
Allahın laneti, gazabı ve Cehennemi ile lanetleşmeyin.(1)
Mümin lanet edici olamaz. (2)
Kamil bir mümin kimseyi kötülemez, lanetlemez, aşırı gitmez ve hayasızlık etmez. (3)
Şüphesiz ki, lanetçiler Kıyamet Gününde ne şehid olabilirler, ne de şefaatçi...(4)
Bir seferinde Peygamber Efendimize, Ya Resulallah! Müşriklere beddua edin denildiğinde, Resulullah (a.s.m.) şöyle cevap vermiştir: Ben lanetçi olarak gönderilmedim. Ben ancak ve ancak rahmet olarak gönderildim(5)

Yine bir defasında Hz. Ebû Bekir kölelerinden bazısına lanet ediyordu. Bu sırada Resulullah (a.s.m.) çıkageldi ve Hz. Ebû Bekire şöyle buyurdu: Hem sıddikler, hem de lanet ediciler... Hayır, Kabenin Rabbine yemin olsun ki, bu olamaz.
Bunun üzerine Hz. Ebû Bekir kölelerinden bazılarını azat etti ve daha sonra gelerek, Bir daha yapmayacağım diye Resulullaha söz verdi.(6)

Müslim n rivayet ettiği bir hadiste ise, Sıddik bir kimseye lanetçi olması yakışmaz buyurmuşlardır.(7)

Mümine yapılan lanetin mesuliyetine gelince; bu hususta da Peygamberimiz şöyle buyurmuşlardır:
Her kim bir mümine lanet ederse, bu, onu öldürmek gibi günahtır. Her kim bir mümine küfür isnat ederse, bu da onu öldürmek gibi günahtır. ( Bu hadisin izahında şöyle denilmektedir: Çünkü lanet, mümini uhrevi nimetlerden mahrum olmasını temennidir, öldürmekle müsavidir, günahtır. Bu meselede rivayet edilen bir başka hadis de şu mealdedir:
Muhakkak, lanet bir kimseye tevcih edildiği zaman ona yönelir. Eğer ona bir yol ve menfez bulursa (o kimse laneti hak etmişse) onda kalır. Lanet hakkı değilse, Ey Rabbim, falan kimseye yöneltildim, fakat ona ne bir yol ve ne de bir menfez bulabildim der. Kendisine, Geldiğin yere geri dön denilir. (9)

Peygamberimiz (a.s.m.) birçok hadislerinde lanet ve bedduayı yasaklamış, bu şekilde davranışın mümine yakışmayacağını bildirmiştir. Yani hiçbir haklı ve meşrû bir sebep yokken bir mümine lanet okumak büyük günahlardan sayılmıştır.
İbni Hacer laneti ikiye ayırır: Birincisi, belli bir topluluğa, diğeri de belirsiz bir topluluğa yapılan lanettir. Belli bir topluluğa misal olarak, Resulullah (a.s.m.), Ralan, Zekvan ve Asabe kabilelerine lanet etmiştir; ancak bunların küfür üzerine öleceklerini biliyordu. Belirsiz bir topluluk üzerine yapılan lanete hadis kitaplarında pekçok misal verilmektedir ki, bu da genel bir ifade içinde geçmektedir.

Mesela, Peygamberimiz faiz yiyenleri, hırsızlık yapanları, malının zekatını vermeyenleri, içki imal edenleri, içenleri, rüşvet verip alanları, Müslümanları aldatanları, kadın elbisesi giyen erkeği, erkek elbisesi giyen kadınları... lanetlemiştir. (10)

Teftazani bu meseleyi, buradaki lanet hakiki manada lanet olmayıp asıl maksat, bu fiillerin kötülüğünü bildirip insanları onlardan sakındırmaktır şeklinde izah eder.

Kaynaklar
1. Timizi Birr:48.
2. et-Tergib ve't-Terhfb, 3:470.
3. Tirmizi, Birr:48.
4. Müslim, Birr^B.
5. Müslim, Birr:B7.
6. et-Tergib ve't-Terhtb, 3:469.
7. Müslim, Biır:84.
8. Tecrid Tercemesi, 12:139.
9. et-Tergib ve'-Terhib, 3:473.
10. İbni Hacer el-Heytemi, ez-Zevacir